Sorry, u moet JavaScript inschakelen om de website te mogen bezoeken.
-A A +A

Eenheid

Jaargang: 
1
Datum: 
25 apr. 2007
Nummer: 
16
Schrijver: 
T.L. Bruinius
ID:
75

In het vorige artikel in deze rubriek, onder de kop “Vandaag”, hebben we gesproken over de betekenis van de belijdenis van de kerk. Die belijdenis dient o.a. om de leer van de kerk vast te houden en te verdedigen. Om die te bewaren tegen dwalingen en valse leer. Om te ontdekken dat allerlei hedendaagse aanvallen op de kerk niet nieuw zijn maar van alle eeuwen. En al lang geleden weerlegd. Om tegen lasteraars te getuigen van de waarheid. Openlijk en publiek. Om ons aan iedereen te laten kennen. Om de leer van de kerk ongeschonden door te geven aan volgende generaties.
We zouden ook we nog iets te zeggen over de betekenis van de belijdenis voor de eenheid van Christus´ kerk.


Kerkverband

Kerken staan niet op zichzelf. De kerk van Christus is

    ”niet gevestigd in, gebonden aan, of beperkt tot een bepaalde plaats, of gebonden aan bepaalde personen, maar zij is verbreid en verstrooid over heel de wereld. Toch is zij met hart en wil samengevoegd en verenigd in eenzelfde Geest, door de kracht van het geloof.” (NGB art. 27)

Christus verzamelt zijn kerk op allerlei plaatsen, over heel de wereld. En de trouwe kerken van Christus in een land zoeken elkaar op in één kerkverband. Op basis van het zelfde geloof.
Nu is niet iedere kerk die zichzelf zo noemt ook werkelijk kerk van Christus. Net zo min als iedereen die zegt christen te zijn dat ook werkelijk is.

    ”Niet een ieder, die tot Mij zegt: Here, Here, zal het Koninkrijk der hemelen binnengaan, maar wie doet de wil mijns Vaders, die in de hemelen is.” (Matteüs 7:21)

Ware kerken van Christus herkennen en erkennen elkaar op grond van de trouw aan Gods Woord. In de belijdenis wordt dat in art. 29 omschreven in de kenmerken van de kerk:

    ”De kenmerken waaraan men de ware kerk kan kennen, zijn deze: dat de kerk de zuivere prediking van het evangelie onderhoudt; dat zij de zuivere bediening van de sacramenten onderhoudt, zoals Christus die heeft ingesteld; dat de kerkelijke tucht geoefend wordt om de zonden te bestraffen. Kortom, dat men zich richt naar het zuivere Woord van God, alles wat daarmee in strijd is verwerpt en Jezus Christus erkent als het enige Hoofd.

Kerken waar die kenmerken zichtbaar zijn kunnen elkaar aanvaarden als zusterkerken. En daarin vervult de belijdenis van de kerk een belangrijke rol. Wanneer gereformeerde kerken elkaar erkennen als kerken van Christus, dan vragen zij van elkaar om de belijdenis van de kerk in woord en daad te onderschrijven. We zeiden al eerder: de belijdenis spreekt Gods Woord na en vat de boodschap van Gods Woord samen. De belijdenis zegt in het kort wat de inhoud van ons geloof is. Eenheid tussen de kerken kan alleen maar bestaan als er eenheid is in het geloof. Als er dus ook eenheid is in het aanvaarden van de belijdenis.
En dat aanvaarden moet dan meer zijn dan een uitspraak die eens gedaan is. Meer dan een papier waarin de aanvaarding van de belijdenisgeschriften is vastgelegd. In Nederland aanvaarden bijvoorbeeld ook de Christelijke Gereformeerde Kerken, de Nederlands Gereformeerde Kerken, de Hersteld Hervormde Kerken en de Voortgezette Gereformeerde Kerken, en ja, ook de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt, in naam nog altijd de drie Formulieren van Eenheid. De Nederlandse Geloofsbelijdenis, de Heidelbergse Catechismus en de Dordtse Leerregels. Maar in de praktijk wijken ze alle in meer of mindere mate van de belijdenis af en geven ze ruimte voor dwaalleer. In de handhaving van de belijdenis zijn ze ontrouw. Daarom kan er met deze kerken geen eenheid zijn.
Dat kan alleen als de belijdenis ook in de praktijk onverkort gehandhaafd wordt. En niet bestempeld als achterhaald. Of tijdgebonden. Of, denigrerend, als slechts mensenwerk.

Zo functioneren de belijdenisschriften van de kerk werkelijk als “Formulieren van Eenheid”. De kerk van Christus zoekt de eenheid met allen die daadwerkelijk die Formulieren van Eenheid onderschrijven. Dat is ook een roeping van de kerk.

Buitenland

Omdat de kerk wereldwijd is, is het ook de roeping van de kerken om, als dat mogelijk is, de eenheid te zoeken met kerken in het buitenland. Om ook zo elkaar te ondersteunen, te bemoedigen en te versterken. De aanvaarding en handhaving van de belijdenis is ook in contacten met buitenlandse kerken van het grootste belang.
Op de Generale Synode van Mariënberg werden deputaten benoemd om contact te zoeken met zulke buitenlandse kerken. Deputaten Betrekkingen Buitenlandse Kerken (BBK). In de instructie van de deputaten luidt het begin van artikel 1:

    ”Zij zullen, uitgaande van de hartelijke bereidheid de kerkelijke eenheid te zoeken met allen, die op de grondslag van Schrift, belijdenis (waaronder wordt verstaan de Drie Formulieren van Eenheid en/of de Westminster Confessie) en Dordtse kerkorde willen leven, contact zoeken c.q. contact onderhouden met ………”(Acta pag.234).

Schrift, belijdenis en kerkorde. Dat is de basis voor kerkelijke eenheid. Handhaven van de belijdenis bewaart de kerk er voor banden aan te gaan met de valse, dat is met de onwettige kerk. De belijdenis bewaart zo voor valse eenheid. Maar die zelfde belijdenis vormt tegelijk, met de Schrift (allereerst) en de gereformeerde kerkorde een hecht cement tussen zusterkerken over de hele wereld.
Bij die belijdenis willen de kerken elkaar bewaren. Met alle kerken die op datzelfde fundament staan is kerkelijke eenheid mogelijk en geboden.
In de regels voor het aangaan van een zusterkerkrelatie lezen we

    ”De Gereformeerde Kerken in Nederland zullen een zusterkerkrelatie met een buitenlandse kerk aangaan nadat zij zich, met name door middel van deputaten, ervan vergewist hebben, dat deze kerken de gereformeerde belijdenis van het Woord van God niet slechts officieel hebben aanvaard, maar ook metterdaad tot gelding doen komen in haar kerkelijke praktijk van leer, eredienst, kerkregering en tucht. ……”

Westminster Confessie

Eenheid op basis van aanvaarden en handhaven van de gereformeerde belijdenis….. En dan lezen we in de instructie voor deputaten BBK opeens “of de Westminster Confessie”. Drie Formulieren van Eenheid. En dan opeens een vierde?
Ja. Dat heeft te maken met de geschiedenis van de gereformeerde kerken in Engeland en Schotland. In Engeland waren, ook na de doorgang van de Reformatie, kerk, staat en koningshuis nauw met elkaar verbonden. Twisten tussen koning en parlement, tussen Engelsen en Schotten, en twisten binnen de kerk, hadden vaak veel met elkaar te maken en leidden ook tot geloofsverdeeldheid. Het voert hier te ver om die hele geschiedenis op te halen. Maar de vele twisten in land en kerk leidden er toe dat in 1643, op aanstichten van het Engelse Parlement, de Westminster Assemblee bijeen werd geroepen. Je zou die vergadering een beetje kunnen vergelijken met onze Nationale Synode van Dordt, 1618/1619. De Assemblee heeft meer dan tweeëneenhalf jaar vergaderd. Eén van de opdrachten voor de samengeroepen theologen was het opstellen van een gereformeerde geloofsbelijdenis voor de Engelse en Schotse Presbyteriaanse (zeg maar gereformeerde) kerken. In 1646 werd die opdracht voltooid. Het duurde nog enkele jaren voordat die belijdenis, de Westminster Confessie, door het parlement en de Engelse en Schotse kerken ook daadwerkelijk werd aanvaard. Maar in 1650 hadden alle “partijen”, als laatste de Schotse kerken, de Westminster Confessie aanvaard.
Die Westminster Confessie is dus, net als onze drie Formulieren van Eenheid, een vrucht van de strijd voor reformatie van de kerk. En als je die Westminster Confessie bekijkt, dan valt het op dat hij inhoudelijk vrijwel geheel overeenstemt met onze belijdenisgeschriften. Er zijn enkele verschillen. Dat is verklaarbaar. De geschiedenis van de kerken in Engeland is ook een andere dan die in Nederland. Maar de overeenkomsten zijn zo nauwkeurig dat de gereformeerde kerken in Nederland die Westminster Confessie hebben erkend als in alles Gods Woord nasprekend.
In veel Engelstalige landen gebruiken kerken die gereformeerd willen zijn deze Westminster Confessie. Vandaar dat noemen van die belijdenis. De kerk die de Westminster Confessie daadwerkelijk aanvaardt en onderhoudt is evengoed een zusterkerk.

Zo dient de belijdenis van de kerk dus ook om de eenheid van de kerk van Christus landelijk en wereldwijd te bevorderen en te bewaren.