Sorry, u moet JavaScript inschakelen om de website te mogen bezoeken.
-A A +A

Bekrachtigen

Jaargang: 
7
Datum: 
10 apr. 2013
Nummer: 
18
Schrijver: 
T.L. Bruinius
ID:
1173
Rubriek: 


De acta van de laatstgehouden generale synode zijn inmiddels klaar. Ze zijn beschikbaar via internet. En de gedrukte versie zal ongetwijfeld binnenkort uitkomen.En dan is het woord aan de kerkenraden. Die acta worden aan alle kerkenraden gestuurd. En deze zullen die acta dan gaan ratificeren.

Democratisch?

Wat is nu eigenlijk ratificeren? Letterlijk betekent het krachtig maken of geldig maken. Met ratificeren bedoelen we dat in een apart besluit andere besluiten bekrachtigd worden. Dat ze inderdaad rechtskracht hebben.

Belangrijke Europese besluiten, bijvoorbeeld over toelating van een nieuw land, moeten door alle lidstaten apart geratificeerd worden. Vredesverdragen, tussen twee landen, opgesteld door onderhandelaars, moeten door de volksvertegenwoordigingen van beide naties geratificeerd worden. Anders heeft het besluit, het vredesakkoord, geen rechtskracht.

Zo werkt dat in westerse democratieën.

En in de kerk? Gaat het daar net zo?

Het is goed om daar eens naar te kijken.

Heeft een besluit pas rechtskracht in een gemeente als de kerkenraad het besluit heeft geratificeerd? Maar is dat dan niet in strijd met artikel 31? Zijn we dan toch niet werelds-democratisch bezig? Of misschien zelfs independentistisch? Wat is dan de waarde van het kerkverband?

Historie

Het ratificeren van de acta is niet iets dat we in de kerkorde met elkaar hebben afgesproken. Er is zelfs geen apart synodebesluit bekend waarin dat is besloten. In de geschiedenis van de gereformeerde kerken is er ook altijd heel verschillend over gedacht. Sommigen vonden ratificeren juist in strijd met het kerkrecht en de kerkorde. We hebben immers artikel 31. Dan is ratificatie niet meer nodig. Anderen wezen op de positie van de plaatselijke kerk. Die wordt door de ratificering van besluiten van meerdere vergaderingen benadrukt. En dat achtte men een goede zaak. Een strijdpunt is het nooit geweest. Soms werd er gebruik van gemaakt in een classis of een particuliere synode. Soms ook jarenlang niet.

Heel lang speelde ratificatie in de Gereformeerde Kerken voor de Vrijmaking en daarna in de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) ook geen rol. Kerkenraden namen kennis van synodebesluiten en plaatsten de acta in het archief. Eigenlijk is het pas sinds de jaren zeventig dat in de kerken de gewoonte van het ratificeren echt is opgekomen. Misschien als gevolg van de strijd in de zestiger jaren?

In ieder geval is het geen verplichting. Want de kerken hebben zich al verplicht. Ze hebben zich al gebonden. Door art. 31 van de kerkorde. En art. 84. Daarin ligt, en daar zijn wel veel synode-uitspraken over, hoe de kerken en de kerkleden omgaan met besluiten van meerdere vergaderingen. Wat met meerderheid van stemmen is vastgesteld, zal als bindend worden aanvaard. Tenzij het in strijd is met Gods Woord of met de kerkorde zelf. En dat moet dan natuurlijk worden aangetoond.

Als kerkenraden niet willen ratificeren, kunnen ze volstaan met het kennisnemen van de acta. Rechtsgeldig zijn de synodebesluiten in ieder geval.

Toch is het de gewoonte en wordt het zeer aanbevolen om de acta actief te ratificeren. Om ze te bekijken en een apart besluit te nemen dat de kerkenraad de acta erkent als niet in strijd met Gods Woord en de kerkorde en bindend voor de gemeente.

Lezen

Hoe gaat dat in de kerk? Wel, de kerkenraad krijgt de acta binnen, het geheel van alle synodebesluiten. Met de overwegingen en de gronden, en soms een stukje discussie. De kerkenraad gaat dan die acta doorlezen. Of hij laat dat doen. Door een commissie uit de kerkenraad. Soms met inschakeling van gemeenteleden. En als de conclusie is dat de genomen besluiten niet in strijd zijn met Gods Woord, de belijdenis of de kerkorde, besluit de kerkenraad te ratificeren.

En wat verandert er dan? Het is niet zo dat synode-besluiten dan pas rechtskracht hebben. Rechtskracht hebben besluiten in de kerken op het moment dat ze gepubliceerd zijn. Dat is dus al zo.

Waar is dan al dat lezen goed voor?

Niet overdoen

Het is in ieder geval niet de bedoeling om het werk van de synode dunnetjes over te doen. Trouwens, dat kan ook niet in alle zaken. Wanneer het gaat om zaken die niet alle kerken betreffen, is oordelen meestal niet mogelijk. Kerken zijn daar ook niet toe geroepen. Integendeel. De kerkelijke afspraak is dat we ons niet bemoeien met zaken die niet alle kerken aangaan en die geen betrekking hebben op onze eigen gemeente.

Nog eens de synode kort overdoen zou ook heel vreemd zijn. Want op de synode waren alle kerken al aanwezig. Door middel van de afvaardiging van de classis zijn alle kerken vertegenwoordigd. De synode heeft mandaat van de classes en daarmee van alle kerken in het kerkverband om besluiten te nemen. Alsof daadwerkelijk alle kerkenraden daar compleet aanwezig zouden zijn.

Synodebesluiten zíjn op die manier besluiten van alle kerken.

En de kerken moeten natuurlijk niet hun eigen werk nog eens over doen.

Geen controle

Ratificeren is ook geen vorm van controle. Zo van: laten we eens kijken of onze afgevaardigden het echt wel goed hebben gedaan. De kerk is geen democratie waarin overheidsbesluiten nauwkeurig moeten worden bekeken of ze inderdaad weergeven wat de meerderheid van het volk had gewild. Kerkelijke vergaderingen hebben heel andere uitgangspunten. Ze gaan uit van wat de Here heeft aangegeven in Zijn Woord als nuttig en geboden voor de opbouw van de kerk. Afgevaardigden beloven ook publiek dat zij in hun synodewerk zich zullen houden aan Schrift en belijdenis. En tijdens de synode corrigeren zij elkaar als dat nodig is.

Dus ook geen democratische controle.

Geen rechtskracht verlenen

Soms denken mensen, ook kerkleden, wel eens dat besluiten van classis en synode inderdaad pas rechtskracht hebben als ze door de plaatselijke kerkenraad zijn aanvaard. Zo niet, dan zouden die besluiten nog geen geldigheid hebben. Maar dat is een misvatting. Vanaf het moment van bekendmaking hebben besluiten geldigheid. Zo hebben we dat samen afgesproken. We hebben al die besluiten immers samen genomen? Zo denken is eigenlijk een beetje revolutionair. Het is de geest van het volk regeert. Ook in de kerk. Een stukje independentistische invloed. Independentisme is de gedachte dat de plaatselijke kerkenraad, wanneer dat niet zo goed uitkomt, geen boodschap heeft aan het kerkverband en zijn eigen gang kan gaan. Daarbij vergetend dat het kerkverband een verbond is. Een samengaan met wederzijdse toezeggingen en verplichtingen, op grond van Gods Woord en de belijdenis.

Niet op zoek

Het is dus ook niet de bedoeling om heel nauwkeurig de acta door te spitten, loerend op ieder mogelijk foutje. (We zeggen het met opzet wat overdreven). Het is ook niet de bedoeling om na te gaan of de mening van de eigen kerkenraad of de eigen classis wel voldoende is gehonoreerd. Of de kerkenraad het wel eens is met alle overwegingen en gronden onder besluiten. Of de discussies wel naar ons believen zijn gevoerd.

Het zal ook vaak genoeg gebeuren dat een kerkenraad liever een ander besluit had gezien op een bepaald punt. Er wordt nu eenmaal besloten bij meerderheid van stemmen. Na uitwisseling van argumenten. Anders zouden er helemaal geen besluiten genomen kunnen worden.

Houding

Op een gereformeerde manier de acta ratificeren heeft dan ook alles te maken met onze houding. Die hoort niet controlerend te zijn. Want dat zou getuigen van wantrouwen in onze eigen meerdere vergadering. En niet wantrouwen is de basis van ons kerkelijk samenleven. Maar het sámen ons gebonden weten aan Gods Woord. En samen ons overgeven aan Zijn leiding. Dat is ook altijd ons gezamenlijk gebed. Dat geeft juist ontzettend veel vèrtrouwen. Dat móet vertrouwen geven. Anders is er iets grondig mis.

Ratificeren horen we dan ook te doen met een houding van vertrouwen. De kerkenraden zijn geen inspecties, maar dankbare ontvangers van de acta.

Zon houding is naar de Schrift.

Bekrachtigen

We kunnen dan nu ook vaststellen dat ratificeren van acta, ratificeren in de kerken, een andere betekenis heeft dan in de politiek. Dan in democratische processen. Ratificeren van de acta betekent dat de kerkenraden kennis van de acta nemen. Meer dan alleen maar de omslag bekijken. Serieus nagaan wat er allemaal op de synode door de kerken samen is besloten. Op verslagen in De Bazuin kunnen we uiteraard niet bouwen. Niet dat de verslaglegging niet betrouwbaar zou zijn, maar uit de aard der zaak gaat het in een verslag om samenvattingen en indrukken. En als kerken moeten we kennisnemen van de volledige besluiten. In hun context.

Ook kunnen de kerkenraden nagaan welke besluiten gevolgen moeten hebben voor de plaatselijke gemeente.

En vervolgens stelt de kerkenraad vast, onder dank, aan de Here allereerst, en aan de synode-afgevaardigden, dat de acta geen zaken bevatten die strijdig zijn met Gods Woord of de kerkorde, en dat de acta geldig zijn voor de kerken.

Ratificeren kan betekenen bekrachtigen. Niet in de zin van: nu pas geldig. Maar in de zin van erkennen. Ja, inderdaad, zo is het en zo is het goed. Ook wij zullen met deze acta kerkelijk leven. Een soort, en we bedoelen dat niet oneerbiedig, be-amen.

Toetsing

Is er dan helemaal geen sprake van toetsing? Ja, dat is er wel. Ook bij het doornemen van de acta geldt de Bijbelse roeping om alles te onderzoeken en te toetsen. Wanneer al lezende het oog valt op zaken die wellicht in tegenspraak zijn met de Schrift of met de aangenomen kerkorde, dan is dat zeker reden om daar eens wat beter naar te kijken. En wanneer een besluit ècht in strijd is met de Bijbel heeft de kerkenraad de roeping om dat op de volgende synode opnieuw aan de orde te stellen.

Die toetsingsplicht blijft. Altijd.

Maar het toetsen moet niet het eerste doel zijn van de ratificatie.

Plaatselijke kerk

U zou zich kunnen afvragen of ratificatie dan wel zin heeft.

Ja, toch wel. Het is, denken we, net als sommige theologen in het verleden aangaven, een benadrukken van het feit dat de plaatselijke kerk een zelfstandige kerk van Christus is. Uiteindelijk ten diepste verantwoording schuldig aan haar Here, de Here Jezus Christus. Een synode staat niet boven een kerkenraad. Er is geen sprake van hiërarchie, van heersen van een instituut over de kerken. Nee, een synode is een méérdere vergadering. Een vergadering van alle kerken samen. En al die kerken zijn gelijkwaardig.

Daarom heeft ratificatie zeker zin. Het benadrukt, het onderstreept, dat zelfstandige kerken samen besluiten hebben genomen. De besluiten van het kerkverband zijn ònze besluiten. Ook al zijn we er niet altijd blij mee. Ook al gaan ze soms tegen ons gevoel in. Het zijn toch onze besluiten. Belangrijk om vast te stellen in een tijd die beheerst wordt door de geest van de revolutie. Een geest die niet altijd aan ons voorbijgaat.

Dan is de houding van de ratificerende kerkenraad dankend. Dank aan de Here dat Hij ons in staat stelde om samen deze besluiten te nemen. Dan is die houding biddend. Biddend dat de genomen besluiten de bouw van de kerk en de eer van de Here mogen dienen.

Dan mogen we allemaal bidden voor de kerkenraden dat ze ook dit werk in christelijke wijsheid mogen uitvoeren.